Actueel

04.05.2017

Gezondheid medewerker ook in proeftijd geheim

Is Nederland nog niet toe aan 'health selection'?

Als een werkgever in de proeftijd vraagt naar de gezondheid van zijn kersverse medewerker, overtreedt hij daarmee de wet. Alleen een bedrijfsarts mag zulke vragen stellen. Bovendien moeten zulke keuringen altijd vóór indiensttreding plaatsvinden.

Wat een werkgever tijdens de sollicitatieprocedure mag vragen aan een potentiële nieuwe medewerker, luistert nauw. Zo mag hij niet vragen naar medicijngebruik of fysieke beperkingen van de kandidaat en ook niet naar de bereidheid van de kandidaat om een medische keuring te ondergaan.

De Commissie Klachtenbehandeling Aanstellingskeuringen (CKA), die in zulke zaken is gespecialiseerd, heeft onlangs bepaald dat deze verboden ook in de proeftijd van een medewerker blijven bestaan.

Verkapte aanstellingskeuring?
In de betreffende zaak gaf een medewerker van een kinderdagverblijf tijdens een kennismakingsgesprek antwoord op de bovengenoemde vragen aan haar nieuwe werkgever. De volgende dag nam ze hierover contact op met het secretariaat van de CKA. Nog een paar dagen later gaf de werkgever in een vervolggesprek aan dat hij de arbeidsovereenkomst met de medewerker opzegde in de proeftijd, omdat er naar zijn mening geen vertrouwensbasis was gelegd.

De medewerker maakte er een officiële klacht van. Na bestudering van de feiten oordeelde de CKA dat de vragen die de werkgever in de proeftijd stelde, een soort informele aanstellingskeuring vormden. Deze ‘keuring’ had op grond van de Wet op de medische keuringen en het Besluit aanstellingskeuringen niet mogen plaatsvinden.

Oordeel van de CKA is niet bindend
Er was sprake van meerdere overtredingen. In de wetgeving staat namelijk:

  • dat een aanstellingskeuring alleen mag plaatsvinden vóór de feitelijke indiensttreding;
  • dat een aanstellingskeuring alleen is toegestaan als de werkgever bijzondere medische functie-eisen voor de baan van de medewerker heeft geformuleerd (wat niet het geval was);
  • dat alleen een bedrijfsarts vragen over de gezondheid mag stellen;
  • dat een kandidaat zich bij een aanstellingskeuring kan beroepen op beschermende maatregelen (maar dan moet wel duidelijk zijn dat er sprake is van een keuring).

De CKA verklaarde de klacht dus gegrond. Het oordeel van de commissie is echter niet bindend. Als de werkgever het oordeel niet opvolgt, kan het wel een rol spelen in een eventuele rechtszaak.

Toekomstscenario: health selection?
De wetgeving staat daarmee nog ver van de toekomstscenario’s zoals beschreven in ‘Zeven Megatrends’ van Hans van der Heijden, vandaan. Volgens Van der Heijden wordt leefstijl een belangrijk onderwerp in de relatie tussen werkgever en medewerker. In het boek geeft hij als voorbeeld het Amerikaanse bedrijf Weyco, een makelaar in zorgdiensten, die regelmatig de urine van zijn medewerkers onderzoekt om te controleren of zij thuis hebben gerookt.

Hoewel dit voorbeeld uit de VS wellicht wat ver gaat, wordt ook in ons land ingezet op meer vitaliteit. “In de politie CAO is afgesproken dat politieambtenaren weer een verplichte fitheidstest moeten ondergaan. Het uitzendbureau Groenflex, dat in het Westland bemiddelt in vooral Poolse uitzendkrachten, neemt ’s ochtends een blaasproef af. Wodka is immers reukloos. Het lijkt er dus op dat we ook in Nederland opschuiven van wat ooit begon als klassieke Arbo-zorg (health protection) naar het bevorderen van een gezonde levensstijl (health promotion) naar het selecteren en beoordelen op leefstijl (health selection)”, geeft Van der Heijden enkele voorbeelden.

Contact informatie
Actueel | :
20.01.2018

Tip van de dag

Wist je dat… 13% van de productkwaliteit in de bouwnijverheid samenhangt met de betrokkenheid van de medewerkers?
17.01.2018

Weblog: ik kan de Elfstedentocht winnen!

Wat doe je in de winter als je verknocht bent aan fietsen? Dan zit je op weeronline.nl jezelf op te vreten.

17.01.2018

Arbeidsvoorwaardennota: balans en innovatie

Cao's moderniseren om de waarde van
het instrument voor de toekomst te kunnen behouden?